Tourniquet

Een ongeluk is zo gebeurd. Een diepe snijwond, een ernstig arbeidsongeval of een situatie waarbij iemand hevig bloedt aan een arm of been, in zulke momenten kan een tourniquet het verschil maken tussen leven en dood. Maar wat is een tourniquet precies, wanneer gebruik je hem en hoe leg je hem correct aan? Bij ESVSHOP leggen we het je stap voor stap uit.

Wat is een tourniquet?

Een tourniquet, ook wel knelverband genoemd, is een medisch hulpmiddel dat strak om een arm of been wordt aangelegd om een ernstige bloeding te stoppen. Het werkt door de bloedstroom naar het getroffen ledemaat af te knellen, waardoor het bloedverlies wordt gestopt totdat professionele medische hulp beschikbaar is.

Een tourniquet is een noodmaatregel en wordt uitsluitend ingezet bij levensbedreigende bloedingen, zoals een slagaderlijke bloeding. Je herkent een slagaderlijke bloeding aan helderrood bloed dat in grote hoeveelheden uit een wond stroomt of spuit. Dit soort bloedingen kan binnen enkele minuten levensbedreigend zijn, snel handelen is dan essentieel.

Bel altijd 112 bij een slagaderlijke of ernstige bloeding, ook als je een tourniquet hebt aangelegd!

Wanneer gebruik je deze?

Een tourniquet gebruik je alleen wanneer andere methoden, zoals directe druk op de wond, niet werken of niet toereikend zijn. De belangrijkste situaties zijn:

  • Massaal bloedverlies aan een arm of been waarbij directe druk onvoldoende helpt. Denk aan ernstige snijwonden, amputaties of verwondingen door een arbeidsongeval.
  • Meerdere bloedingslocaties waarbij je niet genoeg handen hebt om overal tegelijk druk op te zetten.
  • Situaties waarbij snelle evacuatie noodzakelijk is, zoals op een bouwplaats of in een omgeving zonder directe toegang tot medische hulp.

Let op: een tourniquet is alleen geschikt voor verwondingen aan armen of benen. Bij bloedingen in de lies, oksel of andere delen van het lichaam gebruik je hemostatisch gaas of oefen je directe druk uit op de wond.

Hoe leg je een tourniquet aan?

Het aanleggen van een tourniquet gaat het best als je het van tevoren hebt geoefend. Volg in een noodsituatie deze stappen:

Bel 112

Stap 1: Bel 112. Zorg eerst dat hulp onderweg is, of laat iemand anders bellen terwijl jij de bloeding aanpakt.

Leg tourniquet aan

Stap 2: Leg de tourniquet aan. Plaats de tourniquet 5 tot 7 centimeter boven de wond, maar nooit over een gewricht. Wikkel de band twee keer strak om de arm of het been.

Band strak

Stap 3: Trek de band strak. Trek de band zo strak aan dat de bloeding stopt en vergrendel hem met het bevestigingsmechanisme.

Windlass aandraaien

Stap 4: Draai de windlass aan. Draai de windlass (de stang of spil) totdat de bloeding volledig stopt en vergrendel hem in de houder.

Noteer tijd

Stap 5: Noteer de tijd. Schrijf het tijdstip van aanleggen op de tourniquet of op de huid van het slachtoffer. Een tourniquet mag namelijk maximaal 2 uur blijven zitten om weefsel- en zenuwschade te voorkomen.

Blijf controleren

Stap 6: Controleer regelmatig. Blijf controleren of de bloeding gestopt is en of de tourniquet goed blijft zitten totdat de hulpdiensten arriveren.

Welke soorten tourniquets zijn er?

Niet elke tourniquet is hetzelfde. De bekendste en meest gebruikte varianten zijn:

  • CAT tourniquet (Combat Application Tourniquet) is een van de meest gebruikte tourniquets ter wereld en behoort tot de standaarduitrusting van militairen in vrijwel alle NAVO-landen. De CAT is eenvoudig met één hand aan te leggen, wat hem ideaal maakt voor zelftoepassing. De oranje variant is herkenbaar voor hulpdiensten, de zwarte variant wordt gebruikt in omgevingen waar opvallende kleuren ongewenst zijn, zoals bij het leger of de ME.
  • SOF tourniquet is gemaakt van massief vliegtuigaluminium en heeft een brede band die schade aan weefsel en zenuwen zoveel mogelijk beperkt. Dankzij de speciale clip is hij snel en eenvoudig aan te leggen, ook zonder voorafgaande training.

Heb je een tourniquet in je EHBO-uitrusting?

Een tourniquet is een kleine investering die in een noodsituatie levens kan redden. Op de werkvloer, in de auto of bij risicovol werk is het verstandig om er altijd een bij de hand te hebben. Bij ESVSHOP vind je de CAT 7 tourniquet oranje. Combineer dit met een complete verbanddoos en je EHBO-uitrusting is op orde. Voor 16:00 uur besteld, de volgende dag in huis.