Het werken met gevaarlijke stoffen brengt risico's met zich mee. Om deze risico's in één oogopslag duidelijk te maken, wordt er gebruikgemaakt van een universeel systeem van codes. Een essentieel onderdeel hiervan zijn de H-zinnen. In dit artikel leggen we uit wat deze codes betekenen en waarom ze onmisbaar zijn voor een veilige werkomgeving.

Wat zijn H-zinnen?

H-zinnen staat voor Hazard statements (gevarenaanduidingen). Dit zijn korte, vaste zinnen die direct duidelijk maken wat het grootste risico van een product is. Of een vloeistof nu licht ontvlambaar is of schadelijk bij inademing: de H-zin vertelt het je meteen. Vroeger verschilden deze waarschuwingen per land, maar tegenwoordig gebruiken we wereldwijd hetzelfde systeem. Dat is wel zo veilig.

De betekenis van de verschillende H-zinnen

De codes zijn onderverdeeld in drie groepen. Zo zie je in één oogopslag in welke hoek je het gevaar moet zoeken:

H200-serie (Lichamelijk gevaar)
- H200 "Instabiele ontplofbare stof."
- H201 "Ontplofbare stof: gevaar voor massa-explosie."
- H202 "Ontplofbare stof, ernstig gevaar voor scherfwerking."
- H203 "Ontplofbare stof; gevaar voor brand, luchtdrukwerking of scherfwerking."
- H204 "Gevaar voor brand of scherfwerking."
- H205 "Gevaar voor massa-explosie bij brand."
- H207 "Kan brand veroorzaken of brand bevorderen."
- H220 "Zeer licht ontvlambaar gas."
- H221 "Ontvlambaar gas."
- H222 "Zeer licht ontvlambare aerosol."
- H223 "Ontvlambare aerosol."
- H224 "Zeer licht ontvlambare vloeistof en damp."
- H225 "Licht ontvlambare vloeistof en damp."
- H226 "Ontvlambare vloeistof en damp."
- H227 "Brandbare vloeistof."
- H228 "Ontvlambare vaste stof."
- H229 "Houder onder druk: kan openbarsten bij verhitting"
- H230 "Kan explosief reageren zelfs in afwezigheid van lucht"
- H231 "Kan explosief reageren zelfs in afwezigheid van lucht bij verhoogde druk en/of temperatuur"
- H240 "Ontploffingsgevaar bij verwarming."
- H241 "Brand- of ontploffingsgevaar bij verwarming."
- H242 "Brandgevaar bij verwarming."
- H250 "Vat spontaan vlam bij blootstelling aan lucht."
- H251 "Vatbaar voor zelfverhitting: kan vlam vatten."
- H252 "In grote hoeveelheden vatbaar voor zelfverhitting: kan vlam vatten."
- H260 "In contact met water komen ontvlambare gassen vrij die spontaan kunnen ontbranden."
- H261 "In contact met water komen ontvlambare gassen vrij."
- H270 "Kan brand veroorzaken of bevorderen; oxiderend."
- H271 "Kan brand of ontploffingen veroorzaken; sterk oxiderend."
- H272 "Kan brand bevorderen; oxiderend."
- H280 "Bevat gas onder druk; kan ontploffen bij verwarming."
- H281 "Bevat sterk gekoeld gas; kan cryogene brandwonden of letsel veroorzaken."
- H290 "Kan bijtend zijn voor metalen."
H300-serie (Gezondheidsgevaar)
- H300 "Dodelijk bij inslikken."
- H301 "Giftig bij inslikken."
- H302 "Schadelijk bij inslikken."
- H304 "Kan dodelijk zijn als de stof bij inslikken in de luchtwegen terechtkomt."
- H310 "Dodelijk bij contact met de huid."
- H311 "Giftig bij contact met de huid."
- H312 "Schadelijk bij contact met de huid."
- H314 "Veroorzaakt ernstige brandwonden en oogletsels."
- H315 "Veroorzaakt huidirritatie."
- H317 "Kan een allergische huidreactie veroorzaken."
- H318 "Veroorzaakt ernstig oogletsel."
- H319 "Veroorzaakt ernstige oogirritatie."
- H330 "Dodelijk bij inademing."
- H331 "Giftig bij inademing."
- H332 "Schadelijk bij inademing." H334 "Kan bij inademing allergie- of astmasymptomen of ademhalingsmoeilijkheden veroorzaken."
- H335 "Kan irritatie van de luchtwegen veroorzaken."
- H336 "Kan slaperigheid of duizeligheid veroorzaken."
- H340 "Kan genetische schade veroorzaken ."
- H341 "Verdacht van het veroorzaken van genetische schade ."
- H350 "Kan kanker veroorzaken ."
- H351 "Verdacht van het veroorzaken van kanker ."
- H360 "Kan de vruchtbaarheid of het ongeboren kind schaden ."
- H361 "Kan mogelijk de vruchtbaarheid of het ongeboren kind schaden ."
- H362 "Kan schadelijk zijn via de borstvoeding."
- H370 "Veroorzaakt schade aan organen ."
- H371 "Kan schade aan organen veroorzaken ."
- H372 "Veroorzaakt schade aan organen bij langdurige of herhaalde blootstelling ."
- H373 "Kan schade aan organen veroorzaken bij langdurige of herhaalde blootstelling ."
H400-serie (Milieugevaar)
- H400 "Zeer giftig voor in het water levende organismen."
- H410 "Zeer giftig voor in het water levende organismen, met langdurige gevolgen."
- H411 "Giftig voor in het water levende organismen, met langdurige gevolgen."
- H412 "Schadelijk voor in het water levende organismen, met langdurige gevolgen."
- H413 "Kan langdurige schadelijk gevolgen voor in het water levende organismen hebben."
- H420 "Schadelijk voor de volksgezondheid en het milieu door afbraak van ozon in de bovenste lagen van de atmosfeer"

Waar vind je deze codes?

Je hoeft de codes niet zelf uit te zoeken. Je vindt ze op twee plekken:

- Op het etiket: Kijk op de verpakking van de stof. Daar staat vaak een code die begint met een 'H', gevolgd door drie cijfers.

- In het veiligheidsinformatieblad (VIB): Dit is het officiële document van een chemisch product. Kijk onder Sectie 2 (Identificatie van de gevaren); daar staan alle relevante H-zinnen onder elkaar.

Aanvullende gevaren: EUH-zinnen en gecombineerde H-zinnen

Naast de standaard H-zinnen kom je op sommige etiketten ook codes tegen die beginnen met de letters EUH. Dit zijn de Europese gevarenaanduidingen. Hoewel de meeste codes wereldwijd hetzelfde zijn, heeft de Europese Unie besloten om voor specifieke situaties extra waarschuwingen toe te voegen die niet in het algemene GHS-systeem staan.

EUH-zinnen
- EUH001 "In droge toestand ontplofbaar."
- EUH014 "Reageert heftig met water."
- EUH018 "Kan bij gebruik een ontvlambaar/ontplofbaar damp-luchtmengsel vormen."
- EUH019 "Kan ontplofbare peroxiden vormen."
- EUH044 "Ontploffingsgevaar bij verwarming in afgesloten toestand."
- EUH029 "Vormt giftig gas in contact met water."
- EUH031 "Vormt giftig gas in contact met zuren."
- EUH032 "Vormt zeer giftig gas in contact met zuren."
- EUH066 "Herhaalde blootstelling kan een droge of een gebarsten huid veroorzaken."
- EUH070 "Giftig bij oogcontact."
- EUH071 "Bijtend voor de luchtwegen."
- EUH059 "Gevaarlijk voor de ozonlaag." (vervangen door H-zin H420)
- EUH201 "Bevat lood. Mag niet worden gebruikt voor voorwerpen waarin kinderen kunnen bijten of waaraan kinderen kunnen zuigen.
- EUH201A(*) "Let op! Bevat lood."
-EUH202 "Cyanoacrylaat. Gevaarlijk. Kleeft binnen enkele seconden aan huid en oogleden. Buiten het bereik van kinderen houden."
- EUH203 "Bevat zeswaardig chroom. Kan een allergische reactie veroorzaken."
- EUH204 "Bevat isocyanaten. Kan een allergische reactie veroorzaken."
- EUH205 "Bevat epoxyverbindingen. Kan een allergische reactie veroorzaken."
- EUH206 "Let op! Niet in combinatie met andere producten gebruiken. Er kunnen gevaarlijke gassen (chloor) vrijkomen."
- EUH207 "Let op! Bevat cadmium. Bij het gebruik ontwikkelen zich gevaarlijke dampen. Zie de aanwijzigen van de fabrikant. Neem de veiligheidsvoorschriften in acht."
- EUH208 "Bevat . Kan een allergische reactie veroorzaken."
- EUH209 "Kan bij gebruik licht ontvlambaar worden."
- EUH209A "Kan bij gebruik ontvlambaar worden."
- EUH210 "Veiligheidsinformatieblad op verzoek verkrijgbaar."
- EUH 380 "Kan endocriene verstoring veroorzaken bij de mens"
- EUH381 "Verdacht van het veroorzaken van endocriene verstoring bij de mens"
- EUH401 "Volg de gebruiksaanwijzing om gevaar voor de menselijke gezondheid en het milieu te voorkomen."
- EUH430 "Kan endocriene verstoring veroorzaken in het milieu"
- EUH431 "Verdacht van het veroorzaken van endocriene verstoring in het milieu"
- EUH440 "Hoopt zich op in het milieu en levende organismen, waaronder de mens"
- EUH441 "Hoopt zich sterk op in het milieu en levende organismen, waaronder de mens"
- EUH450 "Kan langdurige en diffuse verontreiniging van waterbronnen veroorzaken"
- EUH451 "Kan zeer langdurige en diffuse verontreiniging van waterbronnen veroorzaken"
Gecombineerde H-zinnen
- H300 + H310 "Dodelijk bij inslikken en bij contact met de huid"
- H300 + H330 "Dodelijk bij inslikken en bij inademing"
- H310 + H330 "Dodelijk bij contact met de huid en bij inademing"
- H300 + H310 + H330 "Dodelijk bij inslikken, bij contact met de huid en bij inademing"
- H301 + H311 "Giftig bij inslikken en bij contact met de huid"
- H301 + H331 "Giftig bij inslikken en bij inademing"
- H311 + H331 "Giftig bij contact met de huid en bij inademing"
- H301 + H311 + H331 "Giftig bij inslikken, bij contact met de huid en bij inademing"
- H302 + H312 "Schadelijk bij inslikken en bij contact met de huid"
- H302 + H332 "Schadelijk bij inslikken en bij inademing"
- H312 + H332 "Schadelijk bij contact met de huid en bij inademing"
- H302 + H312 + H332 "Schadelijk bij inslikken, bij contact met de huid en bij inademing"

De link met GHS symbolen

H-zinnen zijn een belangrijk onderdeel van de GHS-zinnen (Globally Harmonized System). Dit is de wereldwijde 'taal' voor veiligheid. Naast H-zinnen bestaan er ook P-zinnen (voorzorgsmaatregelen). Waar de H-zin het gevaar benoemt, vertelt de P-zin je wat je moet doen (zoals een masker dragen of je handen wassen) om veilig te blijven.

Hulp nodig bij het kiezen?

We begrijpen dat het lastig kan zijn om de juiste veiligheidssignalering te kiezen als je hier niet dagelijks mee bezig bent. Bij ESVSHOP helpen we je graag om fouten te voorkomen.

Twijfel je welk bord of etiket past bij de H-zinnen van jouw product? Onze experts kijken graag even met je mee  Zo weet je zeker dat je de juiste producten bestelt en dat jouw werkvloer volledig aan de regels voldoet.